Хүн бүр амьдралдаа болохгүйг мэдэж байгаа хэрнээ өөрчилж чаддаггүй зүйлтэй тулгардаг. Энэ нь харилцаа, зуршил, айдас, эсвэл дотоод сэтгэлийн зөрчил байж болно. Судалгаагаар ийм нөхцөл байдал нь хүний тархины хамгаалах механизм, дадал, сэтгэл хөдлөлийн зохицуулалттай холбоотой байдаг.
Доорх 8 арга нь ийм асуудалтай илүү бодитой, тогтвортойгоор нүүр тулахад тусална.
1. Хүлээн зөвшөөрөхөөс эхэл
Өөрчилж чадахгүй байгаа зүйлээ хүчээр дарж, үгүйсгэх нь асуудлыг улам хүндрүүлдэг.
Cognitive Dissonance-ийн онолоор хүн өөрийн бодол, үйлдлийн зөрчлийг мэдрэх үед стресс нэмэгддэг. Үүнийг бууруулах эхний алхам бол “Энэ миний бодит байдал” гэж хүлээн зөвшөөрөх юм.
2. “Яагаад”-аа тодорхой болго
Таны өөрчлөхийг хүсэж байгаа шалтгаан юу вэ?
Гадаад дарамт уу, эсвэл дотоод хэрэгцээ юу?
Судалгаагаар дотоод сэдэл (intrinsic motivation) нь илүү тогтвортой өөрчлөлтийг бий болгодог. Өөрөөр хэлбэл, “би ингэх ёстой” биш, “би ингэхийг хүсэж байна” гэдэг мэдрэмж хамаагүй илүү чухал.
3. Жижиг өөрчлөлтөөс эхэл
Том өөрчлөлт хийх гэж оролдох нь ихэвчлэн бүтэлгүйтдэг.
Atomic Habits номын зохиолч Жэймс Клирийн тайлбарласнаар өдөр бүрийн 1%-ийн өөрчлөлт урт хугацаанд том үр дүн авчирдаг.
4. Өөрийгөө буруутгахаа зогсоо
“Би яагаад ингэж чадахгүй байна?” гэсэн бодол нь өөрчлөлтийг сааруулдаг.
Өөрийгөө буруутгах нь тархины стрессийн хариу үйлдлийг идэвхжүүлж, шийдвэр гаргах чадварыг бууруулдаг болохыг судалгаанууд харуулсан.
Үүний оронд “Би одоохондоо ингэж чадахгүй байна, гэхдээ суралцаж байна” гэж ханд.
5. Орчноо өөрчил
Хүн зөвхөн хүсэл зоригоор өөрчлөгддөггүй, харин орчин нь их нөлөөлдөг.
Жишээ нь муу зуршилтай бол → өдөөгчийг холдуулах
Сайн зуршил бий болгох бол → хялбар болгох хэрэгтэй.
Энэ нь зан үйлийн шинжлэх ухаанд “environment design” гэж нэрлэгддэг.
6. Мэргэжлийн тусламж авахаас бүү ай
Зарим асуудал буюу айдас, хамаарал, сэтгэл гутрал гэх мэт нь дан ганц хүсэл зоригоор шийдэгдэхгүй.
Clinical Psychology болон Cognitive Behavioral Therapy (CBT) зэрэг аргачлалууд нь бодол, зан үйлийг өөрчлөхөд үр дүнтэй болох нь олон судалгаагаар батлагдсан. Хүмүүс цор ганцаараа давж гарч чадахгүй зүйлс гэж бий. Үүнд мэргэжлийн зөвлөгөө тусламж авахаас бүү ай.
7. Тэвчээрийг дадал болго
Өөрчлөлт бол нэг удаагийн шийдвэр биш, давтагддаг процесс.
Тархины Neuroplasticity-ийн дагуу шинэ зуршил бий болоход хугацаа шаарддаг. Та өөртөө хугацаа өгч, алдаа гаргасан ч үргэлжлүүлэх хэрэгтэй.
8. Өөрчлөгдөхгүй зүйлсийг зөвшөөрч сурах
Зарим зүйл үнэхээр өөрчлөгдөхгүй байдаг. Тийм үед өөрийгөө зовоохоос илүү хүлээн зөвшөөрөх нь сэтгэл зүйн хувьд илүү эрүүл.
Acceptance and Commitment Therapy (ACT)-д энэ аргыг ашигладаг бөгөөд “бүхнийг засах биш, харин утгатай амьдрах”-д төвлөрдөг.
