Цус сэлбэлт, судлалын үндэсний төв Монгол Улсын Ерөнхий сайд, донор Г.Занданшатарт “Цусаа бэлэглэх үндэсний өдөр”-т зориулсан үйл ажиллагааны урилга хүргүүлсний дагуу Ерөнхий сайд өнөөдөр тус арга хэмжээнд оролцлоо. Манай улс 10 дахь жилдээ нэгдүгээр сарын 03-ны энэ өдрийг “Цусаа бэлэглэх үндэсний өдөр” болгон тэмдэглэж байна.
“Нэг донорын хандивласан цус гурван хүнд амьдрал бэлэглэдэг. Бусдад цусаа бэлэглэх бол хамгийн хүнлэг, энэрэнгүй буянт үйлс билээ. Цусаа хандивлаж, бусдад амьдрал бэлэглэхийг монголчууддаа уриалж байна” гэж Ерөнхий сайд Г.Занданшатар хэллээ.
Улсын хэмжээнд суурин гурван төв, орон нутгийн 27 цэг болон явуулын цэгүүдээр донороос цус цуглуулж байна. Цус сэлбэлт, судлалын төв нь 1963 онд байгуулагдсан, 2016 оноос Улсын хоёрдугаар төв эмнэлгийн дэргэд үйл ажиллагаа явуулж байна. Тус төвд хандивласан цусаар улаан эсийн, сийвэнгийн, ялтаст эсийн 36 төрлийн цус, цусан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, Улаанбаатар хотын 100 гаруй эмнэлэгт нийлүүлдэг. Тус төвд өдөрт 150-200 донор цус хандивладаг байна. Улсын хэмжээнд бүртгэлтэй 180 мянга гаруй донорын 46 мянга гаруй нь цусаа тогтмол хандивладаг. Тэдний 47.5 хувийг 25-44 насныхан бөгөөд 54 хувь нь эрэгтэй донор байна.
Доноруудыг цусны бүлэг тус бүрээр нь авч үзвэл 40 хувь нь нэг, 23 хувь нь хоёр, 30 хувь нь гурав, долоон хувь нь дөрөвдүгээр бүлгийн цусны донор байна.
Цус цуглуулах хэмжээ 2014 онд 24 мянган нэгж (нэг нэгж нь 250-400 грамм) байсан бол 2024 онд 45 мянган нэгж болж 75 хувиар нэмэгджээ. Цуглуулсан цусны 97 хувь нь шинжилгээгээр чанарын шаардлага хангаж тэнцдэг ч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх явцад энэ хувь хэмжээ буурдаг байна. Цус, цусан бүтээгдэхүүний хэрэглээ 2014 онд 47 мянган нэгж байсан бол 2024 онд 85 мянга болж өсжээ.
