Заримдаа та гэнэт орчин тойрноо бодит биш мэт мэдэрч байсан уу? Эсвэл хэдэн цагийн турш юу бодож явснаа анзааралгүй, "авто удирдлага" дээр ажиллаж байгаад сэрсэн мэт мэдрэмж төрж байсан уу? Сэтгэл судлалд үүнийг “dissociation” буюу диссоциаци гэж нэрлэдэг.
Диссоциаци гэж юу вэ?
Диссоциаци нь хүний ухамсар, дурсамж, мэдрэмж, биеийн мэдрэхүй хоорондоо түр хугацаанд "салж" байгаа сэтгэлзүйн үзэгдэл юм. Энгийнээр хэлбэл тархи хэт их стресс, айдас эсвэл сэтгэл хөдлөлийн дарамтаас өөрийгөө хамгаалахын тулд бодит байдлаас хэсэгчлэн зай барьдаг гэсэн үг.
Энэ нь бүхэлдээ сэтгэцийн эмгэг гэсэн үг биш. Олон хүн амьдралдаа дор хаяж нэг удаа диссоциацийн мэдрэмжийг мэдэрдэг.
Ямар мэдрэмж төрдөг вэ?
Диссоциаци хүн бүрт өөрөөр илэрдэг.
Түгээмэл мэдрэмжүүд:
Өөрийгөө гаднаас нь ажиглаж байгаа мэт санагдах
Орчин тойрон бодит биш, зүүд шиг мэдрэгдэх
Цаг хугацаа алдагдсан мэт санагдах
Зарим үйл явдлыг санахгүй байх
Бие махбодоосоо тасарсан мэт мэдрэмж төрөх
"Энэ үнэхээр болж байна уу?" гэсэн мэдрэмж төрөх
Зарим хүмүүс ажилдаа эсвэл хичээлдээ анхаарлаа төвлөрүүлж байхдаа ч ийм мэдрэмжийг түр хугацаанд мэдэрч болно.
Судлаачдын үздэгээр диссоциаци нь ихэвчлэн хүчтэй стресс болон сэтгэлзүйн дарамттай холбоотой байдаг.
Үүнд хүүхэд насны сэтгэлзүйн гэмтэл, гэр бүлийн хүчирхийлэл, осол, гамшиг, гэнэтийн гарз хохирол, архаг стресс, сэтгэл түгшилт болон айдас зэрэг багтана.
Тархи тухайн мөчид бүх мэдрэмжийг бүрэн боловсруулахад хэтэрхий хэцүү үед өөрийгөө хамгаалах зорилгоор ийм механизм ашиглах тохиолдол бий.
Хүн бүр заримдаа бодолд автаж, анхаарал сарних үе байдаг. Гэхдээ диссоциаци нь үүнээс илүү хүчтэй байдаг.
Жишээлбэл, хүн өөрийн бие, орчин, бодит байдлыг танихгүй мэт мэдрэх эсвэл тухайн мөчийг үнэхээр мэдэрч чадахгүй байх тохиолдол бий.
Хөнгөн хэлбэрийн диссоциаци нь харьцангуй түгээмэл бөгөөд ихэнхдээ аюултай биш.
Гэхдээ байнга давтагдах, өдөр тутмын амьдралд саад болох, ой санамжид томоохон хоосон зай үүсгэх, айдас, түгшүүр төрүүлэх тохиолдолд сэтгэл зүйч эсвэл сэтгэцийн эрүүл мэндийн мэргэжилтэнтэй зөвлөлдөх нь зүйтэй.
Диссоциацийн үед юу тусалдаг вэ?
Мэргэжилтнүүдийн зөвлөдгөөр дараах аргууд бодит орчиндоо эргэн төвлөрөхөд тусалдаг.
Орчиндоо байгаа 5 зүйлийг нэрлэх
Хүйтэн усанд гараа угаах
Амьсгалдаа төвлөрөх
Хөлөө шалан дээр мэдрэх
Өөртөө одоо байгаа газар, цаг хугацаагаа сануулах
Эдгээрийг "grounding" буюу газардуулах техник гэж нэрлэдэг.
Диссоциаци бол зарим кинон дээр гардаг шиг ховор, аймшигтай үзэгдэл биш. Харин хүний тархи стресс, сэтгэлзүйн дарамтаас өөрийгөө хамгаалахдаа ашигладаг нэгэн механизм юм. Гэсэн ч хэрэв бодит байдлаас тасарсан мэт мэдрэмж байнга төрж, амьдралд тань нөлөөлж эхэлж байвал мэргэжлийн тусламж авах нь чухал. Заримдаа тархи биднийг хамгаалахын тулд бодит байдлаас холдуулдаг. Харин эдгэрэл гэдэг нь тэр бодит байдалдаа аюулгүйгээр эргэн ирэх үйл явц болохоос зугтах биш билээ.
