Хайх зүйлээ бичнэ үү

2 мин

Органик катализын аргыг нээсэн эрдэмтэд Нобелийн шагнал хүртэв


Өчигдөр химийн салбар дахь нобелийн шагналтнууд тодров. Химич Бенжамин Лист, Дэвид Макмиллан нар өдгөө эмийн судалгаа, үйлдвэрлэлд өргөн ашиглагдаж буй катализын аргыг нээснийхээ төлөө ийнхүү шинжлэх ухааны салбарын тэргүүлэх шагналыг хүртэж байна. 

Бие даасан атомуудыг холбон, шаардлагатай молекулыг үүсгэх амаргүй үйл явцыг хурдасгах хоёр л арга (катализатор) бий гэж эрдэмтэд 2000 оныг хүртэл буюу дээр дурдагдсан нээлт хийгдэх хүртэл итгэж байв. Тэр хоёр арга нь металл ба ферментийн катализ юм. Харин Б.Лист, Д.Макмиллан нар шинэ төрлийн катализатор нээснийгээ органокатализор хэмээн нэрлэжээ. 

Тэдний нээлтийн ачаар, жижиг органик молекулыг ашиглан байгаль орчинд илүү ээлтэй, хямд, түргэн аргаар химийн бодис үйлдвэрлэх боломжтой болсон байна. Энэхүү нээлт шинэ төрлийн эм, ашиглалт илүү сайн даадаг материалууд гарган авах суурь болж буй. 

Химийн урвал явагдаж байгаа орчинд багахан хэмжээгээр нэмэхэд урвалын хурдыг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдэг бодисыг катализатор гэдэг. Катализатор нь урвалын хурдыг нэмэгдүүлдэг боловч бүтээгдэхүүнд орж буй бодисуудтай хариу урвалд орж, бүтцийг нь өөрчилдөггүй бодисууд юм.

АНУ-ын Үндэсний эрүүл мэндийн институтийн эрдэмтэн Жон Лорш тэдний нээлтийг “молекулын сийлбэр” хэмээгээд “Бид түмэн зүйлийн хэлбэр, хэмжээтэй байшин барихаар төлөвлөж байя гэж төсөөлье. Хавтан, алх, хадааснаас өөр юмгүй бол байшин барина гэдэг хэцүү, мөд дуусахгүй ажил. Харин тэд янз бүрийн материалыг янз бүрээр нийлүүлж, төрөл бүрийн байгууламж босгох боломж олгосон багаж, хэрэгслийн бүтэн цуглуулгыг бидэнд нээж өгсөн” гэж ярьжээ. 

Д.Макмиллан шотланд гаралтай, Принстоны их сургуульд багшилдаг химич бол Б.Лист нь  Макс Планкийн нэрэмжит Нүүрсний судалгааны хүрээлэнгийн захирал аж. Энэхүү нээлт хамтынх биш бөгөөд 2000 онд тус тусын ажил дээр судалгаа хийж байхдаа зэрэг шахам хийсэн нээлт аж. 

Хамгийн их уншилттай
1
2022.05.09
"Яг түүн шиг-2022" шоуны оролцогчид яг үнэндээ юутай адил байв?
2
2022.05.03
Met Gala 2022: Ким Кардашиан Мэрилин Монрогийн даашинзаар гангарахын тулд 21 хоногт 7 к...
3
2022.05.10
Өмнөд Солонгосын тэргүүн хатагтай Ким Кеон Хигийн тухай 9 баримт
холбоотой мэдээ
1
Өчигдөр
Кейт Мосс экс найз залуу Жонни Деппийн шүүх хуралд оролцон, түүнийг "өмөөрчээ"
2
2022.05.18
Ганцаардсан хүмүүс рүү сайхан амрахыг хүссэн мессеж бичиж орлого олдог эмэгтэй
3
2022.05.13
Испани улс эмэгтэйчүүдэд сарын тэмдгийн үеэр амралт олгодог болно
санал болгох
1
2 цагийн өмнө
Винни Пух баавгайн дүр бүхий "Blood and Honey" аймшгийн кино бүтээхээр болжээ
2
22 цагийн өмнө
Япон залуу "нохой" болохын тулд 15 мянган ам.доллар зарцуулжээ
3
Өчигдөр
Кейт Мосс экс найз залуу Жонни Деппийн шүүх хуралд оролцон, түүнийг "өмөөрчээ"

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
0
0
0
0
0
0
0
0

Сэтгэгдэл бичих (0)
Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.